Грипҡа ҡаршы тороу өсөн биш ғәҙәт

Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы (ВОЗ) гриптан һаҡланыу өсөн түбәндәге биш мөһим аҙымды даими ҡулланырға саҡыра:

1. Йыл һайын вакцина яһатыу. Грипп вирустары йыл һайын үҙгәрә, шуға күрә прививка көсөн юғалта. Шуға уны ҡышҡы миҙгел алдынан һәр саҡ яңыртып тороу фарыз. Был сара айырыуса йөклө ҡатындарға, бәләкәй балаларға, оло йәштәгеләргә, хроник сирҙәре булғандарға һәм табиптарға мотлаҡ. Вакцина ауырыуҙы туҡтатмай, ләкин уны йоҡторған осраҡта сирҙе еңелсә үткәрергә һәм үпкә елһенеүе кеүек хәүефле эҙемтәләрҙән ҡотҡарырға ярҙам итә.
2. Ҡулдарҙы йыш йыуыу. Текә аҡҡан һыу аҫтында һабынлап 15–20 секунд самаһы ышҡып йыуыу вирустан ҡотолоуҙың иң ябай юлы. Әгәр һыу йәки һабын булмаһа, составында спирты булған антисептик та ҡулланырға мөмкин.
3. Биткә, күҙгә, танауға ҡул тейҙермәү. Вирус беҙҙең организмға тап лайлалы тиресәләр — күҙ, танау һәм ауыҙ аша инә. Ҡулдар менән биткә ҡағылыуҙы кәметеү өсөн, кәрәк булғанда, алдан ҡулдарҙы мотлаҡ йыуырға йәки таҙа салфетка ҡулланырға кәрәк.
4. Сирлеләрҙән һәм халыҡ тығыҙ йыйылған урындарҙан ситтә тороу. Кеше йүткергәндә йәки сөскөргәндә, вируслы ҡойҡа бер метрҙан да алыҫыраҡ тарала. Шуға күрә ауырыуҙар менән аралашмау һәм кеше күп булған урындарҙа (мәҫәлән, транспортта, сауҙа үҙәктәрендә) булыу ваҡытын ҡыҫҡартыу мөһим.
5. Ауырый башлаһағыҙ, өйҙә ҡалыу. Температурағыҙ күтәрелһә йәки башҡа билдәләр күренһә, эшкә йәки уҡыуға барыуҙы туҡтатырға кәрәк. Был — тирә-йүндәгеләрҙе, бигерәк тә йөрәк сирле, яман шеш менән яфаланыусы һәм иммунитеты насар булған оло кешеләрҙе хәүефтән һаҡлау өсөн кәрәк. Йүткергәндә һәм сөскөргәндә ауыҙ-танауҙы салфетка менән ҡапларға, уны шунда уҡ сүплеккә ташларға һәм ҡулдарҙы йыуырға онотмаҫҡа.

Грипп билдәләре һәм үҙеңде тотоу ҡағиҙәләре

Грипп ҡапыл башлана: тән температураһы ҡапыл 38,5 °C-тан ашып китә, көслө баш ауыртыуы, тән һыҙлауҙары һәм хәлһеҙлек күҙәтелә. Ҡайһы берҙә тамаҡ ауырта, тымау төшә. Был билдәләр йоҡторғандан һуң 1–4 көн эсендә пәйҙа була һәм ғәҙәттә бер аҙна дауам итә.

Сир еңелсә үткәндә:

• Мөмкин тиклем ял итегеҙ, организмға көс йыйырға ярҙам итегеҙ.
• Күберәк шыйыҡса эсегеҙ — йылы сәй, һыу, компот, морс. Был организмды гидратацияла тоторға ярҙам итер.

Әммә түбәндәге хәүеф төркөмдәре кисекмәҫтән табипҡа мөрәжәғәт итергә тейеш:

• йөклө ҡатындар;
• биш йәшкә тиклемге сабыйҙар;
• 65 йәштән олораҡтар;
• хроник сирҙәре (йөрәк, үпкә, диабет) булғандар;
• иммунитет системаһы насар эшләгән кешеләр.

Хәл насарайһа — тын алыу ауырлашһа, күкрәк ситлеге ауырта башлаһа, аң буталһа йәки температура оҙаҡ төшмәһә — табипты өйгә саҡыртыу йәки кисекмәҫтән медицина ярҙамына мөрәжәғәт итеү мотлаҡ. Сөнки грипп пневмонияға (үпкә елһенеүенә) килтереүе ихтимал.

Сығанаҡ: https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-10-14/grip-a-arshy-torou-s-n-bish-t-4844629